Haglund Deformitesi: Topuk Arkasında Ağrı
1. Haglund Deformitesi Nedir?
Haglund deformitesi, topuğun arka kısmında, kalkaneusun posterosuperior çıkıntısının anormal büyümesi ile ortaya çıkan bir kemik şekil bozukluğudur. Bu çıkıntı, ayakkabı arka kenarı veya Aşil tendonu ile sürtünerek retrocalcaneal bursit ve Aşil tendonu insersiyonunda ağrıya yol açabilir. Halk arasında “pump bump” olarak da bilinir.
2. Hastada Hangi Şikayetlere Yol Açar?
Haglund deformitesi olan kişilerde en sık görülen yakınmalar:
- Topuk arkasında ağrı ve şişlik
- Özellikle sert kenarlı ayakkabı giyildiğinde artmış basıya bağlı ağrı
- Sabahları ilk adımlarda veya uzun yürüyüşler sonrası belirgin topuk ağrısı
- Arka topukta kızarıklık, bazen ayakkabı vurmasına benzer cilt tahrişi
- Aktivite sırasında artan, istirahatte azalan yanıcı veya batıcı ağrı
3. Konservatif Tedavi (İlk Basamak)
Haglund deformitesinde tedavi, öncelikle cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Konservatif tedavi bileşenleri şunlardır:
- Aktivite ve yük modifikasyonu: Koşu, zıplama gibi tendon üzerine fazla yük bindiren aktiviteler azaltılır.
- Ayakkabı ve ortez düzenlemeleri: Yumuşak arka kenarlı ayakkabı, topuk yükseltici (heel lift), silikon destek.
- Fizik tedavi ve egzersiz:
- Eksantrik Aşil egzersizleri (Alfredson protokolü)
- Heavy Slow Resistance (HSR) çalışmaları
- Germe egzersizleri
- Fizik tedavi modaliteleri: ESWT (şok dalga tedavisi), ultrason, soğuk uygulamalar.
- İlaç tedavisi: NSAİİ’ler ile ağrı ve ödem kontrolü (kısa süreli).
- Enjeksiyonlar: PRP veya yüksek hacimli enjeksiyon (HVI) seçilmiş olgularda düşünülebilir.
- Steroid enjeksiyonu önerilmez; Aşil tendon rüptürü riskini artırır.
4. Cerrahi Tedavi Hangi Hastada Uygundur?
Konservatif tedaviye en az 6 ay yanıt vermeyen, günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen ve şiddetli ağrısı olan hastalarda cerrahi gündeme gelir.
Cerrahi seçenekler:
- Haglund çıkıntısının rezeksiyonu (kemik törpüleme veya Zadek osteotomisi)
- Retrocalcaneal bursa eksizyonu
- Dejeneratif tendon dokusunun temizlenmesi + tek veya çift sıra ankorla yeniden tespit
- İleri olgularda tendon transferleri (ör. FHL transferi)
5. Tedavide Amaç Nedir?
- Ağrıyı azaltmak
- Aşil tendonu üzerindeki basıyı ortadan kaldırmak
- Topuk arkasındaki şişliğin gerilemesini sağlamak
- Hastanın günlük yaşam aktivitelerine ve spora ağrısız şekilde geri dönmesini sağlamak
Özet
Haglund deformitesi, topuğun arkasında kemik çıkıntısı ile seyreden ve ayakkabı uyumsuzluğu, bursit ve Aşil tendinopatisine yol açabilen bir durumdur.
📌 Tedavide ilk basamak konservatif yöntemlerdir (aktivite ve ayakkabı düzenlemesi, egzersiz, fizik tedavi).
📌 Cerrahi, ancak uzun süreli konservatif tedaviye rağmen düzelmeyen, şiddetli ve yaşam kalitesini etkileyen olgularda tercih edilir.
📌 Amaç, hastayı tekrar ağrısız ve fonksiyonel aktivitelere kavuşturmaktır.
Örnek vaka sunumu için tıklayınız.